enzim

23 madde

• Alfa-GalaktozidazMercimek çorbası, nohut ya da kuru fasulye yedikten sonra oluşan o rahatsız edici şişkinliği ve gazı bilirsiniz. İşte alfa-galaktozidaz tam da bu sorunla ilgilenen bir sindirim enzimidir. Baklagillerde bizim vücudumuzun tek başına parçalayamadığı özel şekerler (rafinoz ailesi) bulunur.
• AmilazAmilaz, yediğimiz nişastayı sindiren temel enzimdir. Ekmek, pirinç, patates gibi nişastalı gıdalar aslında birbirine bağlı uzun şeker zincirleridir; amilaz bu zincirleri makasla keser gibi küçük parçalara ayırır. Sonuçta ortaya vücudun emebileceği daha küçük şekerler çıkar.
• BromelainBromelain, ananasın gövdesinden elde edilen doğal bir enzimdir. Proteinleri parçalama yeteneği sayesinde hem vücutta iltihabı yatıştırmaya hem de sindirime yardımcı olabilen, ilginç ve çok yönlü bir maddedir. En dikkat çekici özelliği, kısmen bütün halde emilebilmesi.
• DAO (Diamin Oksidaz)DAO, ince bağırsağımızın iç yüzeyinde bulunan ve yediğimiz gıdalardan gelen "histamin" adlı maddeyi parçalayan bir enzimdir. Histamini bir tür "trafik" gibi düşünürseniz, DAO da bu trafiği düzenleyen görevlidir. Bu enzim yeterince çalışmadığında, gıdadaki histamin parçalanamaz, kana karışır ve vücutta birikir.
• DPP-IV PeptidazDPP-IV (dipeptidil peptidaz IV), takviyelerde genellikle bir küf mantarından (Aspergillus) elde edilen bir sindirim enzimidir. Görevi, diğer sindirim enzimlerinin baş edemediği özel bir işi üstlenmek: prolin bakımından zengin, "sert" protein parçalarını kesmek.
• GlukoamilazGlukoamilaz, nişastayı tamamen glukoza (şekere) parçalayan sindirim enzimidir. Onu, uzun bir nişasta zincirini uçlardan tek tek çözen sabırlı bir işçi gibi düşünebilirsiniz.
• İnvertaz (Sukraz)İnvertaz ve sükraz aslında aynı işi yapan iki isimdir. Bu enzim, sofra şekerini (sükroz) parçalayarak vücudun kolayca kullanabileceği iki basit şekere, yani glukoz ve fruktoza ayırır. Bir düşünün: sofra şekeri, iki halkanın birbirine kenetlendiği bir zincir gibidir.
• KatalazKatalaz, vücudumuzun antioksidan savunmasında görev alan çok özel bir enzimdir. Görevini anlamak için bir "temizlik ekibi" düşünün: Hücrelerimizde sürekli oluşan hidrojen peroksit (H2O2) adlı zararlı bir madde vardır. İşte katalaz, bu maddeyi anında zararsız suya ve oksijene parçalar.
• KimotripsinKimotripsin, pankreasımızın ürettiği bir sindirim enzimidir. Görevini kısaca "protein makası" gibi düşünebilirsiniz: yediğimiz proteinleri daha küçük parçalara keserek vücudun bunları emmesini kolaylaştırır. İlginç yanı, tek başına değil bir ekip halinde çalışmasıdır.
• LaktazLaktaz, sütteki şeker olan "laktozu" parçalayan bir sindirim enzimidir. İşini bir makasa benzetebilirsiniz: laktozu, vücudun kolayca emebileceği iki küçük şekere (galaktoz ve glukoz) keser. Bu enzimi az üreten kişilerde süt ürünleri sindirilemeden bağırsakta kalır ve şişkinlik, gaz, ishal gibi rahatsızlıklara yol açar.
• LipazLipaz, yediğimiz yağların (trigliseritler) sindirilmesinden sorumlu ana enzimdir. Diyelim ki yağ molekülleri birbirine düğümlenmiş iplerse; lipaz da bu düğümleri kesip vücudun kolayca ememeceği küçük parçalara (serbest yağ asitleri ve monogliseritler) ayıran bir makas gibi çalışır.
• LumbrokinazLumbrokinaz, toprak solucanından (Lumbricus rubellus, Eisenia fetida) elde edilen bir enzim grubudur. Geleneksel Çin tıbbında "Di Long" adıyla dolaşım için yüzyıllardır kullanılıyor. Kanınızda zamanla oluşabilen küçük pıhtı liflerini (fibrin) parçalayan bir tür "temizlikçi" gibi çalışır.
• MaltazMaltaz, nişasta sindiriminin son adımını üstlenen bir enzimdir. Yediğimiz nişastalı gıdalar önce "amilaz" adlı enzimle daha küçük şeker parçalarına (maltoza) ayrılır. İşte maltaz burada devreye girer: bu maltoz şekerini vücudun emebileceği en küçük hâline, yani glukoza çevirir.
• NattokinazNattokinaz, Japonya'nın geleneksel fermente soya yemeği "natto"dan elde edilen bir enzimdir. İlk kez 1980'de Dr. Sumi tarafından keşfedilmiş; soyanın özel bir bakteriyle fermente edilmesiyle ortaya çıkar. Bu enzim vücutta "sistemik" çalışır, yani aç karına alındığında bir kısmı kana geçerek etkisini gösterir.
• PankreatinPankreatin ve pankrelipaz, aslında pankreasınızın normalde ürettiği sindirim enzimlerinin dışarıdan takviye halidir. İçlerinde üç ana enzim bir arada bulunur: lipaz (yağ), amilaz (nişasta) ve proteaz (protein). Yani bir öğündeki yağ, karbonhidrat ve proteini aynı anda parçalamaya yardımcı olurlar.
• PapainPapain, papaya (kavun ağacı) meyvesinden elde edilen bir sindirim enzimidir; bromelainin (ananas enzimi) yakın akrabası sayılabilir. Görevi, proteinleri parçalamaktır. Yani vücudumuza giren büyük protein parçalarını, sindirilmesi kolay küçük parçalara ayırır.
• PepsinPepsin, midenizin kendi ürettiği bir sindirim enzimidir. Protein sindiriminin ilk adımını başlatır: yediğiniz et, yumurta ya da süt gibi proteinli besinleri büyük parçalardan daha küçük parçalara ayırır ve geri kalan sindirim için "yolu açar". En ilginç özelliği şu: Pepsin yalnızca asidik ortamda (yani midede) çalışır.
• Proteaz KompleksiProteaz kompleksi, proteinleri parçalayan enzimlerin bir araya geldiği geniş bir karışımdır. Fermente yollarla (Aspergillus, Bacillus gibi faydalı mikroorganizmalardan) üretilir; yani hayvansal kaynak kullanmaz.
• SellülazSellülaz, bitkilerin hücre duvarını oluşturan "selüloz"u parçalayan bir enzimdir. Selüloz aslında birbirine bağlı şeker (glukoz) zincirlerinden oluşur; ama bu bağlar öyle bir şekildedir ki insan vücudu onları kesecek enzimi üretemez. İşte bu yüzden selüloz bizim için "sindirilemeyen lif"tir.
• SerrapeptazSerrapeptaz, ilginç bir kökene sahip bir enzimdir: Doğada ipekböceğinin kozasını eritip dışarı çıkmasını sağlayan bu enzim, günümüzde bir bakterinin (Serratia) fermentasyonuyla üretiliyor.
• SOD (Süperoksit Dismutaz)SOD, hücrelerinizin ilk savunma hattı olan bir antioksidan enzimdir. Vücutta sürekli üretilen "süperoksit" adlı en yaygın serbest radikali zararsız hale getirmenin ilk adımını başlatır — onu daha yönetilebilir bir maddeye (hidrojen peroksit) çevirir.
• TripsinTripsin, pankreasınızın ürettiği bir sindirim enzimidir. Görevi, yediğiniz proteinleri parçalayıp vücudunuzun kullanabileceği küçük yapı taşlarına ayırmaktır. En özel yanı ise bir "başlatıcı" olması: ince bağırsağa geçtiğinde diğer sindirim enzimlerini de (kimotripsin, elastaz gibi) uyandırarak protein sindirim…
• WobenzymSistemik enzim tedavisi (SET), farklı kaynaklardan gelen protein-parçalayıcı enzimlerin (pankreatin, tripsin, kimotripsin, ananastan gelen bromelain, papayadan gelen papain) rutin adlı bitkisel bir bileşenle birleştirildiği bir formül yaklaşımıdır.