bitkisel

26 madde

• AdaçayıAdaçayı, Anadolu ve Akdeniz'de hem mutfakta hem geleneksel tıpta yüzyıllardır kullanılan aromatik bir bitkidir. Latince adı bile "iyileştirmek" anlamına gelir. İçindeki uçucu yağlar, rosmarinik asit ve flavonoidler bu çok yönlü etkilerin arkasındaki yardımcılardır. En bilinen özelliği: terlemeyi azaltmak.
• Aloe VeraAloe Vera (halk arasında sarısabır), binlerce yıldır kullanılan sukulent bir bitkidir. Ama en önemli konu şu: yaprağının iki farklı kısmı vardır ve bunlar birbirinden tamamen ayrıdır. İçteki şeffaf jel, faydalı ve güvenli kısımdır; vitaminler, enzimler ve polisakkaritler içerir.
• BerberinBerberin, kadıntuzluğu ve altın iplik gibi bitkilerde bulunan, parlak sarı renkli doğal bir bileşiktir. Geleneksel Çin ve Ayurveda tıbbında yüzyıllardır kullanılan berberin, günümüzde daha çok metabolik etkileriyle biliniyor; hatta "doğal metformin" olarak anılıyor. Peki nasıl çalışıyor?
• Beta-GlukanBeta glukan, glukoz birimlerinden oluşan çözünür bir bitkisel liftir. Ama burada çok önemli bir ayrıntı var: beta glukanın nereden geldiği, ne işe yaradığını tamamen belirler. İki farklı tipi vardır ve ikisi bambaşka amaçlara hizmet eder. 1.
• Black CohoshBlack Cohosh (siyah yılanotu), Kuzey Amerika yerli geleneğinden gelen ve özellikle Avrupa'da, en çok da Almanya'da menopoz döneminde yaygın kullanılan bir bitkidir. Etkili maddeleri, "triterpen glikozit" adı verilen bileşenlerdir.
• BoswelliaBoswellia (Boswellia serrata), Hindistan'ın kadim Ayurveda geleneğinde "shallaki" adıyla eklem sağlığı için kullanılan bir ağaç reçinesidir. "Hint günlüğü" ya da "frankincense" olarak da bilinir; aynı zamanda tütsü olarak da kullanılır.
• Çörek OtuÇörek otu; "siyah kimyon" ya da "habbetü's sevda" olarak da bilinen, Anadolu, Ortadoğu ve Güney Asya'da binlerce yıldır hem mutfakta hem geleneksel tıpta kullanılan küçük bir tohumdur. Kültürel olarak çok değerli bir yeri vardır. Faydalarının çoğu, tohumdaki timokinon (TQ) adlı aktif bileşenden gelir.
• Deve DikeniDeve dikeni, halk arasında "Meryem Ana dikeni" olarak da bilinen ve 2000 yıldan uzun süredir karaciğer sağlığı için kullanılan bir bitkidir. Karaciğer konusunda en iyi kanıtlanmış bitki olması onu özel kılıyor. Etkili maddesi "silimarin" adı verilen bir bileşik grubudur; en güçlü parçası ise silibinindir.
• EkinezyaEkinezya, halk arasında "mor koni çiçeği" olarak da bilinen, Kuzey Amerika geleneğinden gelen ve dünyada soğuk algınlığı ile bağışıklık için en çok kullanılan bitkilerden biridir. Üç ana türü vardır; bunların içinde en çok araştırılanı E. purpurea'dır.
• FitoöstrojenlerFitoestrojenler, bazı bitkilerde doğal olarak bulunan ve yapı olarak vücudumuzdaki östrojen hormonuna benzeyen bileşiklerdir. En bilinen kaynakları soya (izoflavonlar), keten tohumu ve susamdır (lignanlar). Bunları vücuttaki östrojen reseptörlerine "biraz benzeyen ama daha zayıf" anahtarlar gibi düşünebilirsiniz.
• Ginkgo BilobaGinkgo Biloba, yaklaşık 200 milyon yıldır var olduğu için "yaşayan fosil" diye anılan mabet ağacının yaprağından elde edilen bir bitkisel özüttür. Çin geleneğinde yaprakları dolaşım ve beyin sağlığı için kullanılmış, Avrupa'da ise en çok tercih edilen bitkisel ürünlerden biri olmuştur.
• KafeinKafein, çayda ve kahvede doğal olarak bulunan, dünyada en çok kullanılan ve üzerinde en çok araştırma yapılmış uyarıcılardan biridir. En basit anlatımıyla, beynimizde biriktikçe bize "yorgunum, artık dinlenmeliyim" sinyali veren adenozin adlı maddeyi geçici olarak bloke eder.
• KediotuKediotu, özellikle uykuya dalmakta zorlananlar için yüzyıllardır kullanılan bir bitkidir. Vücutta sakinleşmeyi sağlayan doğal bir "fren sistemi" (GABA yolu) üzerinden çalışır; yani zihni ve bedeni yavaşça yatıştırarak uyarılmışlığı azaltmaya yardımcı olur. En çok araştırıldığı alan uykuya dalma ve uyku kalitesidir.
• Kekik & Kekik YağıKekik, Akdeniz ve Anadolu mutfağının vazgeçilmez aromatik otu; hem yemekte hem de geleneksel şifada yüzyıllardır kullanılır. Şifalı gücünün arkasında uçucu yağındaki timol ve karvakrol ile flavonoidler var. Kekiğin en iyi kanıtlanmış kullanım alanı solunum yolu.
• Klorella & SpirulinaKlorella (tek hücreli yeşil su yosunu) ve spirulina (spiral şekilli mavi-yeşil bir mikroalg), "süper gıda" olarak bilinen küçük ama besin dolu canlılardır. Her ikisi de olağanüstü besleyicidir: %50-70 oranında tam protein içerirler — yani tüm temel amino asitleri barındırırlar ki bu bitkisel kaynaklarda nadir görülen…
• Meyan Kökü (DGL)Meyan kökü (Glycyrrhiza glabra; halk arasında "bıyan kökü" ya da "tatlı kök"), Anadolu'da binlerce yıldır kullanılan tatlımsı bir bitkidir. Ama en önemli konu şu: bu bitkinin iki farklı formu var ve güvenlik profilleri birbirinden çok farklı.
• Nane & Nane YağıNane (Mentha piperita), hem mutfakta hem de geleneksel olarak çok sevilen bir bitki. Asıl gücünü içindeki mentol adlı bileşenden alıyor. Mentol, sindirim sistemindeki düz kasları gevşetiyor; yani gerginlik ve kramp yaşayan bağırsağı adeta yatıştırıyor. En kanıtlı kullanımı: IBS (huzursuz bağırsak sendromu).
• PQQPQQ (pirolokinolin kinon), natto, yeşil çay, kivi, ıspanak ve hatta anne sütünde bulunan, vitamine benzer bir bileşiktir. Hücrelerimizin enerji santralleri olan mitokondriler üzerindeki benzersiz etkisiyle öne çıkar.
• Propolis & Arı ÜrünleriPropolis, arıların bitki tomurcuk ve reçinelerinden toplayıp kendi salgılarıyla işlediği reçinemsi bir arı ürünüdür. Arılar bunu kovanlarını mikroplara karşı korumak için kullanır — yani doğadaki görevi zaten koruyuculuktur.
• Sarı KantaronSarı kantaron, üzerinde en çok araştırma yapılmış bitkilerden biridir. Özellikle hafif ve orta şiddetteki düşük ruh halinde en sağlam desteğe sahip kullanımıyla tanınır.
• SarımsakSarımsak (Allium sativum), binlerce yıldır hem mutfağımızda hem de geleneksel şifa geleneğinde yer alan, kalp-damar sağlığına faydaları en iyi araştırılmış bitkilerden biridir. Etkili maddelerinin neredeyse tamamı kükürtlüdür (allisin, SAC, ajoen gibi) — o karakteristik kokusunun sırrı da budur.
• Saw PalmettoSaw Palmetto (bilimsel adıyla Serenoa repens, halk arasında "cüce palmiye" veya "testere palmiyesi"), Kuzey Amerika'da yerli halkların idrar yolu şikâyetleri için kullandığı, günümüzde ise en çok iyi huylu prostat büyümesi (BPH) için tercih edilen bitkisel bir üründür.
• SulforafanSulforafan; brokoli, karnabahar, lahana ve turp gibi turpgil sebzelerde bulunan kükürtlü doğal bir bileşiktir. En zengin kaynağı ise 3-4 günlük brokoli filizidir — olgun brokoliden 10 ila 100 kat daha fazla içerir. İşin ilginç yanı, bu madde bitkide uykuda bekler.
• Tribulus TerrestrisTribulus terrestris, halk arasında "demir dikeni" veya "çoban çökerten" olarak bilinen, Akdeniz ve Asya'da yetişen yabani bir ottur. Geleneksel Ayurveda ve Çin tıbbında kullanılmış olsa da, bugünkü asıl popülerliğini spor takviyesi pazarında "doğal testosteron artırıcı" ve "kas yapıcı" olarak agresif biçimde…
• Üzüm Çekirdeği EkstresiÜzüm Çekirdeği Ekstresi (GSE), adından da anlaşılacağı gibi üzüm çekirdeklerinden elde edilen bitkisel bir üründür. Şarap ve üzüm üretiminin yan ürünü olan bu çekirdekler, "OPC" adı verilen güçlü antioksidan bileşenler açısından oldukça zengindir. Standardize edilmiş ekstreler genellikle %95 oranında OPC içerir.
• ZencefilZencefil (Zingiber officinale), binlerce yıldır hem mutfaklarda hem de geleneksel tıpta (Asya ve Ayurveda) kullanılan tanıdık bir kök. Etkisini "gingeroller" adı verilen doğal bileşenlerden alır; kurutulunca bunlar "şogaollere" dönüşür, bu yüzden taze ve kuru zencefil biraz farklı çalışır.